CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG TRƯỚC NHỮNG RỦI RO TỪ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

Nhận diện các nguy cơ mất an toàn dữ liệu trong kỷ nguyên số

Thực tế thời gian qua trên địa bàn phường Trần Lãm cũng như nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận sự gia tăng của các phương thức lừa đảo công nghệ cao. Các đối tượng xấu đã triệt để lợi dụng công nghệ AI để giả lập hình ảnh, giọng nói (Deepfake), giả danh lực lượng Công an, cơ quan quản lý nhà nước hoặc gửi các đường liên kết chứa mã độc nhằm chiếm đoạt tài sản và thông tin cá nhân của nhân dân. 

Để chủ động phòng ngừa, mỗi công dân cần nhận thức rõ 3 "nguy cơ" chính dẫn đến lộ lọt dữ liệu: 

   1.    Sự chủ quan trong chia sẻ thông tin cá nhân: Thói quen công khai giấy tờ tùy thân (Căn cước công dân, thẻ ngân hàng...) lên mạng xã hội, hoặc tùy tiện cấp quyền truy cập danh bạ, vị trí, hình ảnh cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc. 

   2.    Thao túng tâm lý qua công nghệ giả mạo (Deepfake): Kẻ xấu sử dụng dữ liệu hình ảnh, âm thanh thu thập trên mạng để tái tạo cuộc gọi video giả mạo người thân, đối tác hoặc cơ quan chức năng nhằm lừa đảo niềm tin và chiếm đoạt tài sản. 

   3.    Mã độc và trang web giả mạo: Phát tán các đường liên kết lạ, ứng dụng độc hại nhằm chiếm quyền điều khiển thiết bị, truy cập trái phép tài khoản mạng xã hội và ngân hàng.  

Trong môi trường số, hình ảnh hay giọng nói qua màn hình không còn là căn cứ tuyệt đối để xác thực danh tính. Sự bình tĩnh, tinh thần cảnh giác và thói quen kiểm chứng thông tin chính là cách bảo vệ vững chắc nhất.
Các nguyên tắc quan trọng tự bảo vệ dữ liệu cá nhân và gia đình

Bảo vệ an toàn thông tin bắt đầu từ việc duy trì những thói quen chuẩn mực và tuân thủ 6 nguyên tắc cốt lõi sau: 
   •    Tuyệt đối bảo mật thông tin nhạy cảm: Không đăng tải, chia sẻ ảnh Căn cước công dân, số tài khoản, mật khẩu. Đặc biệt, mã xác thực OTP là chìa khóa tài sản vô giá — các ngân hàng và cơ quan công quyền tuyệt đối không bao giờ yêu cầu người dân cung cấp mã OTP. 
   •    Kiểm soát chặt chẽ quyền truy cập ứng dụng: Chỉ cài đặt ứng dụng từ các kho chính thức (Google Play Store, Apple App Store). Kiên quyết từ chối và tháo dỡ các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập dữ liệu không cần thiết. 
   •    Xác minh trực tiếp khi phát sinh giao dịch tài chính: Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền gấp qua mạng xã hội (kể cả qua cuộc gọi video), cần giữ bình tĩnh, ngắt kết nối và chủ động liên hệ lại qua số điện thoại thông thường để xác nhận chính xác. 
   •    Cảnh giác cao độ với liên kết và tệp tin lạ: Không truy cập các đường dẫn chưa rõ nguồn gốc; tuyệt đối không cài đặt các tệp tin có đuôi mở rộng bất thường (như .apk) ngoài hệ thống ứng dụng chính thống. 
   •    Thiết lập chuẩn mực an toàn tài khoản: Sử dụng mật khẩu phức hợp, độ bảo mật cao và bắt buộc kích hoạt tính năng xác thực hai lớp (2FA) đối với các tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội. 
   •    Chủ động ứng phó và xử lý sự cố: Khi phát hiện dấu hiệu bị xâm nhập hoặc lộ lọt thông tin, cần lập tức khóa tài khoản/thẻ ngân hàng, đổi mật khẩu, lưu lại bằng chứng và báo ngay cho Công an phường Trần Lãm hoặc cơ quan Công an gần nhất để kịp thời xử lý. 

Phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị cơ sở
Công tác bảo đảm an ninh, an toàn không gian mạng là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể địa phương. Ủy ban nhân dân phường Trần Lãm tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm:

   •    Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Cập nhật kịp thời các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới trên hệ thống truyền thanh cơ sở, Trang thông tin điện tử và các kênh truyền thông chính thức của phường; lồng ghép nội dung an toàn thông tin vào các buổi sinh hoạt chi bộ, tổ dân phố. 
   •    Tăng cường nắm tình hình và tiếp nhận phản ánh: Đẩy mạnh phối hợp giữa Công an phường và các đơn vị chuyên môn; duy trì hiệu quả đường dây nóng, kịp thời tiếp nhận, hỗ trợ và xử lý các phản ánh của nhân dân về an toàn thông tin. 
   •    Phát huy vai trò của lực lượng cơ sở: Viện dẫn và giao nhiệm vụ cụ thể cho đội ngũ Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố, Ban Công tác Mặt trận và lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trong việc trực tiếp hướng dẫn kỹ năng số, tập trung hỗ trợ nhóm đối tượng người cao tuổi, người hưu trí. 
   •    Siết chặt kỷ luật thực thi công vụ: Thực hiện nghiêm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân trong toàn bộ quy trình tiếp nhận, giải quyết và lưu trữ hồ sơ thủ tục hành chính; tuyệt đối không để lộ lọt thông tin của công dân trong quá trình giải quyết công việc.

Vì một môi trường số an toàn, văn minh và phát triển bền vững
Công nghệ phát triển là để phục vụ đời sống con người ngày càng tốt đẹp hơn. Chúng ta chủ động tiếp nhận tri thức mới với tư duy cởi mở nhưng luôn đi kèm sự cảnh giác và bản lĩnh an toàn thông tin.  Sự chủ động, sáng suốt của mỗi người dân cùng tinh thần trách nhiệm của UBND phường Trần Lãm và các lực lượng chức năng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, vững chắc bảo vệ sự bình yên cho từng gia đình, góp phần xây dựng phường Trần Lãm an toàn, văn minh và phát triển bền vững.