Bộ Tư pháp họp thẩm định dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, hướng dẫn một số nội dung nghiệp vụ trợ giúp pháp lý và quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý

     Tham dự cuộc họp ông Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, các thành viên Hội đồng thẩm định là đại diện cơ quan, đơn vị có liên quan; đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và đại diện một số Sở Tư pháp, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh, thành phố.

     Báo cáo tại cuộc họp, bà Phan Thị Thu Hà, Trưởng phòng thuộc Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã giới thiệu khái quát quá trình xây dựng, sự cần thiết ban hành và những nội dung chủ yếu của dự thảo Thông tư.

     Việc xây dựng Thông tư nhằm quy định chi tiết các nội dung được Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý giao; hướng dẫn một số nội dung nghiệp vụ trợ giúp pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, dự thảo quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý để thực hiện nhiệm vụ được giao tại Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 111/2025/NĐ-CP) và triển khai nhiệm vụ tại Công văn số 14/CV-BCĐ ngày 16/7/2025 của Ban Chỉ đạo sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp của Chính phủ.

Hoàn thiện quy định về nghiệp vụ trợ giúp pháp lý, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số

     Đối với nhóm quy định chi tiết và hướng dẫn một số nội dung nghiệp vụ trợ giúp pháp lý, dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở rà soát, kế thừa những quy định còn phù hợp của Thông tư số 08/2017/TT-BTP, Thông tư số 12/2018/TT-BTP và các Thông tư sửa đổi, bổ sung có liên quan; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bảo đảm phù hợp với những thay đổi của pháp luật.

     Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Thông tư là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Theo đó, dự thảo Thông tư bổ sung phương thức nộp hồ sơ trực tuyến đối với một số thủ tục, trong đó có thủ tục lựa chọn luật sư, tổ chức ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý; đăng ký, chấm dứt tham gia trợ giúp pháp lý; thay đổi, cấp lại Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý và yêu cầu trợ giúp pháp lý thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia. Để tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, đặc biệt là các thủ tục được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến, Tổ soạn thảo đã xây dựng hệ thống biểu mẫu tương ứng, góp phần thống nhất cách thức thực hiện, đơn giản hóa quy trình và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý.

     Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư bổ sung quy định về khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính. Trường hợp thông tin, giấy tờ, tài liệu đã có dữ liệu điện tử bảo đảm giá trị pháp lý và có thể khai thác thông qua kết nối, chia sẻ dữ liệu thì tổ chức, cá nhân không phải khai báo lại hoặc nộp, xuất trình các giấy tờ, tài liệu này. Quy định này nhằm giảm giấy tờ, chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người dân và tổ chức khi sử dụng dịch vụ trợ giúp pháp lý.

     Đối với hoạt động nghiệp vụ trợ giúp pháp lý, dự thảo Thông tư bổ sung quy định cụ thể hóa quy trình, thủ tục thực hiện vụ việc tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và phối hợp xác minh vụ việc trợ giúp pháp lý; sửa đổi, bổ sung một số quy định về tập sự, hướng dẫn tập sự và kiểm tra kết quả tập sự trợ giúp pháp lý. Đáng chú ý, dự thảo quy định cụ thể hơn về việc đánh giá vụ việc tham gia tố tụng thành công trên cơ sở các tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành và được xác định theo hai mức đánh giá: “đạt mức thành công” và “đạt mức thành công cao”. Quy định này góp phần hoàn thiện cơ chế đánh giá vụ việc trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng thành công.

     Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định về giấy tờ chứng minh diện người được trợ giúp pháp lý đối với các nhóm được bổ sung theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, ví dụ: Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại; người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi sự kiện này…

Xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công  
     Một trong những nội dung hoàn toàn mới của dự thảo Thông tư là quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý. Dự thảo Thông tư bổ sung phụ lục quy định rõ hai hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng riêng biệt, phù hợp với tính chất của từng loại dịch vụ và chức năng, nhiệm vụ của từng nhóm đơn vị cung cấp dịch vụ. Cụ thể, hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn thứ nhất áp dụng đối với dịch vụ hỗ trợ thông tin trợ giúp pháp lý do Trung tâm Thông tin pháp luật quốc gia và Trợ giúp pháp lý thuộc Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cung cấp. Hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn thứ thứ hai áp dụng đối với dịch vụ hỗ trợ thông tin, thực hiện trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý do các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước thuộc Sở Tư pháp cung cấp.

Các ý kiến của thành viên Hội đồng thẩm định

     Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng thẩm định cơ bản thống nhất về sự cần thiết ban hành Thông tư, phạm vi điều chỉnh và các nội dung chủ yếu của dự thảo Thông tư. Các ý kiến ghi nhận nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc rà soát, nghiên cứu xây dựng, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương để hoàn thiện các quy định nhằm thực hiện quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật trợ giúp pháp lý, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật trợ giúp pháp lý. Bên cạnh đó, các đại biểu đã tập trung trao đổi, góp ý đối với một số vấn đề nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

     Về trình tự, thủ tục thực hiện trợ giúp pháp lý, một số ý kiến đề nghị nghiên cứu rút ngắn thời hạn thụ lý yêu cầu trợ giúp pháp lý nhằm bảo đảm tính kịp thời trong việc đáp ứng nhu cầu trợ giúp pháp lý của người dân. Đồng thời, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát, bổ sung quy định cụ thể hơn về ứng dunggj công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý; ví dụ việc thông báo, cập nhật trạng thái thụ lý vụ việc trên Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý; làm rõ cách thức tiếp nhận, xử lý hồ sơ và hình thức trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính.

     Về hoạt động nghiệp vụ và chất lượng trợ giúp pháp lý, có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định đánh giá chất lượng đối với vụ việc tư vấn pháp luật; bổ sung quy định về thay đổi người thực hiện trợ giúp pháp lý cho phù hợp với trường hợp phát sinh từ thực tiễn như khi Trợ giúp viên pháp lý nghỉ hưu, chuyển công tác....

     Về việc xác định vụ việc trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng thành công, cóý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của Sở Tư pháp, bảo đảm phù hợp với các quy định về phân cấp, phân quyền và cơ chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý.

     Về giấy tờ chứng minh đối tượng được trợ giúp pháp lý, nhiều ý kiến đề nghị rà soát, phân định rõ giấy tờ chứng minh đối với một số nhóm người được trợ giúp pháp lý mới được bổ sung. Trong đó, cần lưu ý nhóm đối tượng là người nước ngoài được trợ giúp pháp lý theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý. Với nhóm người này, nếu nộp hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý trực tuyến thì cần lưu ý về tính xác thực của các giấy tờ và các loại giấy tờ, cơ quan xác nhận… cho phù hợp. Có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung thêm quy định về dịch thuật giấy tờ, hợp pháp hóa lãnh sự, việc thông báo cho cơ quan đầu mối hoặc cơ quan đại diện nước ngoài trong những trường hợp có liên quan.

     Về thủ tục hành chính, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các thủ tục hành chính, cắt giảm một số thành phần hồ sơ, thủ tục để bảo đảm phù hợp với thực tiễn và mẫu hóa các biểu mẫu để thuận lợi trong quá trình thực hiện. Có ý kiến đề nghị bỏ một số hồ sơ trong thủ tục chấm dứt tham gia trợ giúp pháp lý của tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý; cần thống nhất yêu cầu về thành phần hồ sơ, hình thức giấy tờ, phân định rõ các bước từ khâu tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ đến khi thụ lý, trả kết quả bằng bản giấy hoặc bản điện tử, bảo đảm thuận lợi  tối đa cho tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính.

Tiếp tục hoàn thiện dự thảo Thông tư trên cơ sở ý kiến thẩm định
     Kết luận cuộc họp, ông Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ tịch Hội đồng thẩm định đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung của cơ quan chủ trì soạn thảo và các ý kiến đóng góp của thành viên Hội đồng thẩm định. Nhiều ý kiến của thành viên Hội đồng thẩm định rất cụ thể, lô gic, có giá trị và mang tính xây dựng cao, giúp cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định trong Dự thảo Thông tư, bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất, tính khả thi và thuận lợi khi triển khai thực hiện.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo ông Cù Thu Anh cám ơn các ý kiến tâm huyết của các thành viên Hội đồng và chia sẻ Tổ soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các thành viên Hội đồng và cơ quan, tổ chức có liên quan để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Thông tư, trình Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành trong tháng 11 năm 2026 để có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2027.